Το ψήφισμα για την Ένωση που απέκλειε την Ένωση – Πώς φτάσαμε στο ψήφισμα της Βουλής για την Ένωση το 1967

Το πρωτοσέλιδο της Χαραυγής την επομένη της έγκρισης του ψηφίσματος της Βουλής για την Ένωση. Το ψήφισμα αποκλείει το διαμελισμό μέσω διπλής ένωσης.
Έλα στο Google News

(Μέρος 13ο τελευταίο)

 

Στα 12 σημειώματα που παραθέσαμε επιχειρήσαμε να δώσουμε σε αδρές γραμμές τη γενική εικόνα της κατάστασης που επικρατούσε στην Κύπρο από το 1963 μέχρι το 1967. Το 1967 είναι ένα από τα ορόσημα στη νεότερη Κυπριακή Ιστορία για δύο λόγους. Πρώτον για το ότι γινόταν μια πάλη από την εποχή του σχεδίου Άτσεσον για αποτροπή της διπλής ένωσης μέσω της παραχώρησης ανταλλαγμάτων στην Τουρκία και δεύτερον για το ότι η προσπάθεια αυτή εντάθηκε με την πραξικοπηματική άνοδο της χούντας στην εξουσία στην Ελλάδα.

 

Η παράθεση των γεγονότων δεν είχε σκοπό να δικαιολογήσει την πολιτική της Ένωσης που ακολουθήθηκε από το 1960 μέχρι το 1968 αλλά σκοπό είχε, όπως ήδη αναφέραμε, να παραθέσουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η Βουλή οδηγήθηκε στο ψήφισμα εκείνο του 1967.

 

Η λανθασμένη γραμμή της Ένωσης και ο κίνδυνος της διχοτόμησης

Επαναλαμβάνοντας το λανθασμένο εκείνης της επιλογής, δηλ. της επαναφοράς της γραμμής της Ένωσης, όπως και της γραμμής της διχοτόμησης μετά την ανεξαρτησία, τονίζουμε πως από την πρώτη στιγμή που εγκαθιδρύθηκε το κυπριακό κράτος, οι κεφαλές των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, ουσιαστικά δεν είχαν αποδεχθεί αυτή τη λύση και συνέχισαν τις προσπάθειες τους για να πετύχουν τους προηγούμενους στόχους που έθεσαν, η μεν την Ένωση και οι δε τη διχοτόμηση.

Αυτές οι πολιτικές οδήγησαν στις συγκρούσεις του 1963-64 και στα όσα ακολούθησαν.

 

Κι επειδή πολλές φορές αρκετοί βλέπουν μόνο τις ε/κυπριακές ενέργειες ή μόνο τις τ/κυπριακές, θυμίζουμε ότι ακόμα και μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, οι τ/κύπριοι συνέχιζαν να εξοπλίζονται με στόχο τη διχοτόμηση. Η σύλληψη από τις βρετανικές αρχές του πλοιαρίου Ντενίζ που μετέφερε όπλα στην Κύπρο πριν την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας αποτελεί μία από τις αποδείξεις.

Η παντοδυναμία τότε της ΤΜΤ δεν άφηνε καμία ευχέρεια κίνησης μέσα στην τ/κυπριακή κοινότητα για άλλες επιλογές.

Ανάλογα ίσχυαν και στην ε/κυπριακή πλευρά με τον Πρόεδρο Μακάριο να πρωτοστατεί στο θέμα της Ένωσης, να επιτρέπει τη δημιουργία μυστικών παραστρατιωτικών οργανώσεων, όπως του Ακρίτα, του Λυσσαρίδη και του Σαμψών με πρόσχημα την αντιμετώπιση των Τ/κυπριακών ένοπλων ομάδων αλλά με σαφή στόχο την καταγγελία των συνθηκών εγγύησης και την πραγματοποίηση της Ένωσης[1].

 

Ο αποκλεισμός της διπλής Ένωσης

Μετά από όλα όσα έγιναν με την κατάθεση των 13 σημείων, τις συγκρούσεις, την αποχώρηση των Τ/κυπρίων από τη διακυβέρνηση του τόπου, την συγκέντρωση των Τ/κυπρίων σε θύλακες οι Ε/κύπριοι έμειναν να διοικούν μόνοι τους το υπόλοιπο κομμάτι της Κύπρου, μετατρέποντας το σε ελληνικό, αντί σε δικοινοτικό όπως προνοούσαν οι συμφωνίες για την ανεξαρτησία.

Όλα αυτά έγιναν στη βάση της επιμονής των δύο πλευρών στους στόχους που προαναφέραμε. Και ως ενδιάμεση λύση, όπως αναφέρθηκε στα προηγούμενα σημειώματα, προτάθηκε η διπλή ένωση που δεν ήταν αποδεκτή από την πλειοψηφία των ε/κυπρίων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το οποίο επαναλαμβάνουμε ήταν μια λανθασμένη γραμμή, και μετά από τις κατηγορίες από πλευράς της χούντας και της γριβικής παράταξης στην Κύπρο για προδότες και ανθενωτικούς φούντωσε η διαμάχη που οδηγήθηκε στη Βουλή για συζήτηση.

Το κύριο βάρος της αντιμετώπισης των διχοτομικών απαιτήσεων στάθηκαν οι Γλαύκος Κληρίδης, Εζεκίας Παπαϊωάννου, Λέλλος Δημητριάδης, και Βάσος Λυσσαρίδης.

240802195 552826205963377 7317857240572481266 N
Ο φιλελεύθερος την επομένη της έγκρισης του ψηφίσματος τονίζει την αποδοχή της ένωσης ολόκληρης της κύπρου κι όχι μέρους της.

Το κείμενο του ψηφίσματος

Μετά από μια έντονη συζήτηση εγκρίθηκε το ακόλουθο ψήφισμα:

«Η Βουλή των Αντιπροσώπων, διερμηνεύουσα τους προαιώνιους πόθους του Ελληνισμού της Κύπρου και διαδηλούσα την αμετάκλητον απόφασιν του δια σύντομον εθνικήν αποκατάστασιν, διακηρύττει, ότι α) Παρά τας οιασδήποτε αντιξόους περιστάσεις δεν θα αναστείλη τον νυν διεξαγόμενον μετά της ομοθύμου συμπαραστάσεως ολόκληρου του Πανελληνίου αγώνα του, μέχρις ότου ο αγών αυτός ευοδωθή δια της, άνευ ενδιαμέσου τινός σταθμού, ενώσεως ενιαίας και ολοκλήρου της Κύπρου μετά της μητρός Πατρίδος. β) Θα συμβάλη με όλα τα εις την διάθεσίν της μέσα εις την προαγωγήν του κλίματος ψυχικής ενότητος μεταξύ του Κυπριακού λαού και του της Μητρός Πατρίδος ως και εις την στενήν συνεργασίαν μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου, απαραιτήτου προϋποθέσεως για την ευόδωσιν του Εθνικού μας Αγώνος»[2].

 

Στο κείμενο που εγκρίθηκε παρατηρούμε τα εξής σημαντικά:

  1. Την εμμονή μεν της Βουλής στην Ένωση, αλλά «ενώσεως ενιαίας και ολοκλήρου της Κύπρου» χωρίς την παραχώρηση εδαφικών ανταλλαγμάτων στην Τουρκία.
  2. Την λανθασμένη αναφορά σε Κυπριακό λαό εννοώντας μόνο τους Ε/κύπριους.

 

Ανειλικρινής η τοποθέτηση ΑΚΕΛ – Κληρίδη υπέρ της ένωσης

Με βάση τα όσα αναφέρθηκαν στη συζήτηση στη Βουλή δεν έχουμε παρά να συμφωνήσουμε με όσα καταγράφει ο Μακάριος Δρουσιώτης ο οποίος σημειώνει την εμμονή Κληρίδη και Παπαϊωάννου υπέρ της ατόφιας ένωσης. Και συμπληρώνει: «Η θέση του ΑΚΕΛ, ακόμα και του Κληρίδη, υπέρ της ατόφιας ένωσης δεν ήταν ειλικρινής. Απλώς, οι πολιτικές δυνάμεις της Κύπρου που στήριζαν τον Μακάριο τοποθετήθηκαν υπέρ της ένωσης χωρίς κανένα αντάλλαγμα για να εκθέσουν τη χούντα που διαπραγματευόταν την ένωση με ανταλλάγματα. Ωστόσο, αυτή η κίνηση τακτικής δέσμευσε πολιτικά και το ΑΚΕΛ και τον Κληρίδη υπέρ της ένωσης και το τίμημα ήταν η υπονόμευση της προσπάθειας λύσης του Κυπριακού στη βάση της ανεξαρτησίας»[3].

 

Από την άλλη ο Άριστος Κάτσης σημειώνει: «Το ψήφισμα αυτό που εγκρίθηκε ομόφωνα ήταν απαράδεχτο. Γιατί, η Βουλή θέλοντας να δείξει την προσήλωσή της στην ένωση και να πείσει τη χούντα πως δεν είναι ανθενωτική, ενέκρινε ένα ψήφισμα κατά παράβαση του συντάγματος που απαγορεύει σαφώς την ένωση.

Όμως, η καλή θέλησης της Λευκωσίας δεν βρήκε την ίδια ανταπόκριση στην Αθήνα. Γιατί, στις 27 του Ιούνη “έγκυροι κύκλοι” της ελληνικής πρωτεύουσας, αφού χαρακτήριζαν το ψήφισμα της κυπριακής Βουλής σαν “νέον πανηγυρικόν δημοψήφισμα” υπέρ της ένωσης, τόνιζαν τα πιο κάτω: “Συγχρόνως αποτελεί επίσημον αποδοκιμασίαν των κομμουνιστών και άλλων αποστατών, οι οποίοι προσεπάθησαν να κλονίσουν την ενότητα και να ματαιώσουν την Ένωσιν”.»[4]

 

Σωστά επισημαίνουν και οι δύο συγγραφείς. Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, ουσιαστικά το ψήφισμα απέκλειε την Ένωση. Διότι μέσα στις δοσμένες συνθήκες η μόνη επιλογή για επίτευξη της Ένωσης δεν ήταν άλλη από τη διπλή Ένωση. Έτσι η αναφορά στο ψήφισμα για Ένωση ολόκληρης της Κύπρου με την Ελλάδα απέκλειε στην πραγματικότητα την προοπτική της Ένωσης. Ένα χρόνο αργότερα έγινε και η στροφή του Μακαρίου στην γραμμή του εφικτού, δηλ. στην υπεράσπιση της ανεξαρτησίας.

Σωστή είναι και η επισήμανση του Άριστου Κάτση, ότι η γραμμή της Ένωσης αντιστρατευόταν το σύνταγμα και την πρόνοια του ότι απαγορευόταν η ένωση της Κύπρου με οποιοδήποτε άλλο κράτος.

240811801 409923407224538 942208457882690809 N
Ο πρόεδρος μακάριος συνειδητοποίησε μετά το 1967 ότι ο στόχος της ένωσης οδηγούσε σε διχοτόμηση και στράφηκε στην πολιτική της υπεράσπισης της κυπριακής δημοκρατίας.

Θέλουμε να επισημάνουμε για άλλη μια φορά ότι η γραμμή της ένωσης μετά την ανεξαρτησία ήταν και λανθασμένη και αντισυνταγματική. Όπως και η γραμμή της διχοτόμησης.

Στα σημειώματα που προηγήθηκαν περιγράψαμε την κατάσταση όπως διαμορφώθηκε μέσα στις δοσμένες συνθήκες και με τα δεδομένα της εποχής, ανεξάρτητα αν η επιλογή της ένωσης ήταν λανθασμένη και αντισυνταγματική.

Παραθέσαμε επίσης το πλήρες κείμενο του ψηφίσματος ώστε ο αναγνώστης να έχει υπόψη του τι ακριβώς ψηφίστηκε.

Διότι θεωρούμε πως η εξαγωγή συμπερασμάτων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες και τα δεδομένα μιας εποχής η οποία εξετάζεται δεν μπορεί να οδηγήσει στην εξαγωγή σωστών και ολοκληρωμένων συμπερασμάτων. Ούτε μπορεί να γίνει αυτό βασιζόμενοι απλώς σε τίτλους και επικεφαλίδες.

Κατά την άποψή μας, η συγκεκριμένη περίοδος, λαμβάνοντας υπόψη το λανθασμένο της επιλογής της Ένωσης μετά την ανεξαρτησία δημιούργησε ορισμένα συγκεκριμένα δεδομένα τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να προσμετρώνται στην αξιολόγηση των ιστορικών γεγονότων.

Η άποψη ότι τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος είναι σωστή. Με προϋπόθεση όμως τα όσα έχουμε αναφέρει πιο πάνω.

 

 

 

[1] Αναφορά σε αυτές τις οργανώσεις κάναμε στα 10 σημειώματα μας για την Οργάνωση «Ακρίτας».

[2] Βλ. Νίκου Κρανιδιώτη, «Ανωχύρωτη Πολιτεία», τόμος Α, σελ. 431.

[3] Σο ίδιο, σελ. 23.

[4] Άριστου Κάτση, «Η πολιτικής της ένωσης 1923-1974», σελ. 183, 184.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.