Της Νίκης Αντωνίου – Καρακόνδυλου*

Στα μέσα του περασμένου Δεκέμβρη ο ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ. είχε εκδώσει δύο ανακοινώσεις που έχουν κοινοποιηθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων και έχουν σχέση με το Ταμείο Αλληλεγγύης.

Στην πρώτη ανακοίνωση ημερομηνίας 14 Δεκεμβρίου 2018, το πρωί πριν από την ψήφιση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2019, αφού η συνεδρίαση της Ολομέλειας ήταν προγραμματισμένη για το απόγευμα, εκφράζονται γενικά, ευχαριστίες για εκείνα τα κόμματα και ιδιαίτερα για τα μέλη τους που συμμετέχουν στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού σε σχέση με τη «σθεναρή υποστήριξή τους στην ενεργοποίηση του Ταμείου Αλληλεγγύης (Τ.Α.) και της προικοδότησής του, μέσω του οποίου τα θύματα της κρίσης του 2013, προσβλέπουν στην αποκατάσταση της αδικίας που υπέστησαν». Παράλληλα, εκφράζουν την απογοήτευσή τους για εκείνους που «φραστικά υποστηρίζουν την αποκατάσταση, αλλά διαφωνούν με το σχέδιο», καλώντας τους όμως να εισηγηθούν βελτιωτικές αλλαγές.

Όταν δώσεις εν λευκώ επιταγή για ένα σχέδιο που δεν γνωρίζεις, πώς αλήθεια θα μπορέσεις να εισηγηθείς βελτιωτικές αλλαγές και σε ποιο στάδιο θα μπορέσεις να κάνεις κάτι τέτοιο; Η Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου θέλει να έχει παρέμβαση και λόγο, σαν πάγια πρακτική δεσμεύει πρόνοιες του προϋπολογισμού. Δεν αποτελεί κάτι νέο ή καινούριο σε σχέση με τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Στο σύνολο των 54 σελίδων με τροπολογίες, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θέλησαν μέσα από αυτές να ασκήσουν τον αναγκαίο έλεγχο στην εκτελεστική εξουσία. Το ΔΗΚΟ και το ΑΚΕΛ συνυπογράφουν τις περισσότερες. Γιατί άραγε εμφανίστηκε πρόβλημα σε μία από αυτές, σε αυτήν ειδικά που αφορά το Ταμείο Αλληλεγγύης;

Σύμφωνα με όσα λέχθηκαν από τον ίδιον τον Υπουργό Οικονομικών αλλά και από εκπροσώπους του ίδιου Υπουργείου, σε σειρά συνεδριάσεων που πραγματοποιήθηκαν για το θέμα αυτό, αλλά και κατά την παρουσίαση των Τροποποιήσεων του Προϋπολογισμού του 2019, διαφάνηκε πέραν πάσης αμφιβολίας πως δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να λειτουργήσει το Ταμείο Αλληλεγγύης μέσα στο 2019. Ο προγραμματισμός αφορά το 2020. Γι’ αυτόν το λόγο, η εκτελεστική εξουσία υποστήριξε πως κανένα πρόβλημα δεν πρόκειται να δημιουργηθεί αν η πρόνοια για τα 25 εκ. ευρώ συμπεριληφθεί σε Συμπληρωματικό Προϋπολογισμό που θα κατατεθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2019, αντί της άμεσης κατάθεσης τροποποίησης με το συγκεκριμένο ποσό, όπως επίμονα ζητούσε βουλευτής του ΔΗΚΟ, απειλώντας μάλιστα πως δεν θα ψηφίσει το νομοσχέδιο του Προϋπολογισμού, αν αυτή δεν κατατεθεί από πριν! Δηλαδή, ας υπάρχει σαν πίστωση, άσχετα αν δεν θα γίνει καμία εκταμίευση από το ποσό; Μήπως αυτό είναι το δεύτερο παραμύθι;

Το ΑΚΕΛ με τα όσα λέχθηκαν από την κυβέρνηση, αλλά και στη βάση των πραγματικοτήτων εισηγήθηκε τη δέσμευση του εν λόγω κονδυλίου, ώστε σε κάθε στάδιο, όχι μόνο να ενημερώνεται η Βουλή των Αντιπροσώπων, αλλά να παρέχεται η δυνατότητα για να «προτείνει βελτιωτικές αλλαγές» όπως ο ίδιος ο ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ. εισηγείται. Η εν λόγω τροπολογία ψηφίστηκε από τους βουλευτές του ΑΚΕΛ, με τους υπόλοιπους βουλευτές να τάσσονται εναντίον. Αντίθετα η εκτελεστική εξουσία, χωρίς να υπάρχει το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας του Ταμείου Αλληλεγγύης και χωρίς να υπάρχει καν Σχέδιο που να ανταποκρίνεται στους σκοπούς για τους οποίους υποστηρίζεται πως θα εκταμιευθεί, υποκύπτοντας, κατέθεσε κυβερνητική τροποποίηση με τον Αρ. 49.

Αντί ο ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ. να ζητήσει και από τα υπόλοιπα κόμματα την υποστήριξή τους για δέσμευση του ποσού των 30 εκ. ευρώ, ώστε να ασκείται ο αναγκαίος έλεγχος στις κυβερνητικές αποφάσεις και ενέργειες, προχώρησε στην έκδοση της δεύτερης ανακοίνωσης με ημερομηνία 16 Δεκεμβρίου 2018 (ημέρα Κυριακή), με χαρακτηρισμούς ανεπίτρεπτους για την κοινή λογική και ηθική. Θεωρώντας πως το ΑΚΕΛ έχει αρνητική στάση έναντι των «κουρεμένων» του 2013 εύχονται να μη βρεθούν (οι βουλευτές;) στη δεινή θέση που βρέθηκαν εκείνοι το 2013, όταν αυτή η Πολιτεία (μη εξαιρουμένου και του ΑΚΕΛ) καταλήστευσε τις αποταμιεύσεις της ζωής τους.

Με βάση την κοινή λογική, αυτός που καταλήστευσε τις αποταμιεύσεις είναι όποιος έχει πάρει τις σχετικές αποφάσεις και δεν μπορεί να είναι άλλος από αυτόν που ασκεί κυβερνητική εξουσία και δεσμεύει την Κυπριακή Δημοκρατία. Το πολίτευμά μας, ευτυχώς, διασφαλίζει πως κανένα κόμμα στην κυπριακή Βουλή από μόνο του δεν μπορεί να νομοθετήσει, γι’ αυτό χρειάζονται συνεργασίες και συμμαχίες. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μέσω του Υπουργικού Συμβουλίου ασκεί την εκτελεστική εξουσία και υπάρχει σαφής και ξεκάθαρος διαχωρισμός των εξουσιών με βάση το Σύνταγμα. Την απόφαση για το κούρεμα των καταθέσεων την έχει πάρει η κυβέρνηση τον Μάρτη του 2013. Ο ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ. γνωρίζει σε ποιους και από ποιους θα πρέπει να ζητήσει ευθύνες και από ποιους για να λογοδοτήσουν. Αν αυτό θα κάνει στη συνέχεια είμαι σίγουρη πως θα βρει πολλούς συμμάχους.

Η δεύτερη ανακοίνωση ημερομηνίας 16 Δεκεμβρίου 2018 βρίθει από ανακρίβειες. Όσοι την έχουν συντάξει εκ μέρους του ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ., αφού ο σύνδεσμος θέλει να εκπροσωπεί τα συμφέροντα των μελών του, θα έπρεπε να είναι περισσότερο προσεκτικοί, για τους παρακάτω λόγους. Πρώτον, το ΔΗΚΟ δεν κατέθεσε τροπολογία για να μη σταυρωθεί το ποσό των 30 εκ. ευρώ. Δεν υπάρχει καμία ανάλογη κοινοβουλευτική πρακτική μέχρι σήμερα. Δεύτερον, κανένας βουλευτής δεν ψήφισε υπέρ της εν λόγω τροπολογίας του ΔΗΚΟ γιατί δεν υπήρξε ΠΟΤΕ. Η ψηφοφορία έγινε για τη δέσμευση του κονδυλίου με εισήγηση του ΑΚΕΛ, που όπως εξήγησα πιο πάνω ο ίδιος ο ΣΥ.ΚΑ.ΛΑ. θα έπρεπε να απαιτήσει τη δέσμευσή του, και η απόφαση της Βουλής ήταν αρνητική, με αποτέλεσμα η εκτελεστική εξουσία να ενεργήσει όπως και όποτε θέλει αναφορικά με το Ταμείο Αλληλεγγύης.

Σε σχέση με την ανθρωπιστική αντιμετώπιση του θέματος, της απώλειας των καταθέσεων δηλαδή, θα συμφωνήσω. Θα πρέπει να διευκρινιστεί όμως, πως όταν μιλάμε για απώλεια καταθέσεων εννοούμε πως αφορά καταθέσεις πέραν των εγγυημένων, δηλαδή πέραν των 100 χιλιάδων ευρώ. Μιλούμε για ονομαστικές καταθέσεις που ξεπερνούν το όριο αυτό. Θα μπορούσε να διερωτηθεί ο μέσος πολίτης. Μόνο αυτές τις περιπτώσεις θέλουμε να καλύψουμε μέσα από το Ταμείο Αλληλεγγύης; Η απάντηση είναι όχι. Ή μάλλον η απάντηση θα έπρεπε να είναι όχι. Θα πρέπει μέσα από κοινωνικό διάλογο, με θεσμοθετημένη διαδικασία, η εκτελεστική εξουσία να καλέσει τα κοινωνικά σύνολα να εμπλακούν. Μέσα από τη «ζύμωση» σε επίπεδο κοινωνίας, να καθοριστεί ο σχεδιασμός, οι σκοποί και τα σχέδια που θα υλοποιηθούν σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

*Οικονομολόγος