epa07477483 Supporters of opposition Republican People's Party (CHP) celebrate after early results for Ankara mayor in local election in Ankara, Turkey, 31 March 2019. Some 57 milion people voted in local elections in Turkey's capital and the country's overall 81 provinces. EPA/STR

Toυρκία – Αυτοδιοικητικές Εκλογές

Συνεντεύξεις στη Μαρία Φράγκου

Τι αλλάζει, κι αν αλλάζει κάτι, στην Τουρκία μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές της περασμένης Κυριακής θα επιχειρήσουμε να εξετάσουμε σήμερα. Για το πώς θα προχωρήσει στη συνέχεια ο Ταγίπ Ερντογάν και πώς εκλαμβάνει ο ίδιος το αποτέλεσμα της περασμένης Κυριακής, ποιος ο αντίκτυπος στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική της χώρας -και κατά συνέπεια στο Κυπριακό- συνομιλούμε με τρεις γνώστες της τουρκικής πραγματικότητας, αφού παρακολουθούν σταθερά και με συνέπεια τα τεκταινόμενα: Με τη δημοσιογράφο και ανταποκρίτρια του ΡΙΚ, ΚΥΠΕ, και αθηναϊκών ΜΜΕ, Άννα Ανδρέου, η οποία από την Κωνσταντινούπολη εξηγεί πως ο Ταγίπ Ερντογάν αναμένεται να επικεντρωθεί στα θέματα της οικονομίας, πρωτίστως, αλλά και να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές, με τον τουρκολόγο-δημοσιογράφο στο ΓΤΠ, Ιάκωβο Τσαγγάρη, που εκτιμά ότι άρχισε να διαλύεται η εντύπωση ότι το ΑΚΡ και ο Ερντογάν είναι ανίκητοι σε εκλογές και με τον Εμίν Χικμέτ, δημοσιογράφο στο ΡΙΚ, που μας λέει πως κατά πόσο θα έχουν αποτέλεσμα οι προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών δεν εξαρτάται μόνο από την Τουρκία και τον Ερντογάν, όπως υποστηρίζει η ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά και από τη στάση που θα επιδείξει τελικά η ελληνοκυπριακή πολιτική ελίτ, η οποία τον τελευταίο έναν και πλέον χρόνο ακολουθεί μια παρελκυστική πολιτική.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

  1. «Όποιος κερδίσει την Κωνσταντινούπολη κερδίζει την Τουρκία». Αυτό το πολιτικό ρητό αντικατοπτρίζει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα ο Ταγίπ Ερντογάν;
  2. Η προσπάθεια του Τούρκου Προέδρου να μετατρέψει τις αυτοδιοικητικές εκλογές σε εθνικές, με στόχο την αντιπολίτευση, στόχευσε τελικά τον ίδιο;
  3. Τι θα αλλάξει στην Τουρκία μετά τις εκλογές αυτές;
  4. Το αποτέλεσμα των εκλογών στην Τουρκία ενδιαφέρει την Κύπρο στο βαθμό που θα επιδράσει στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών. Πιστεύετε ότι επιδρά;

Μεχμέτ Εμίν Χικμέτ: Η απαρχή μιας καμπής στην εξουσία του Ταγίπ Ερντογάν

 

  1. Μια πρώτη γενική διαπίστωση είναι ότι οι δημοτικές εκλογές διεξάχθηκαν μέσα σε ένα πολύ ανταγωνιστικό περιβάλλον και το γεγονός ότι η αντιπολίτευση κατάφερε να πάρει από τα χέρια του κυβερνώντος κόμματος τα δημαρχεία μεγάλων πόλεων, μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι το αποτέλεσμα των εκλογών δεν ήταν προκαθορισμένο όπως αναμενόταν. Πριν 150 περίπου χρόνια ο Γάλλος ποιητής και πολιτικός Alphonse de Lamartine είχε πει ότι αν θέλει κανείς να δει τον κόσμο, αρκεί να δει την Κωνσταντινούπολη, τονίζοντας έτσι τη σημασία της πόλης. Το ίδιο ρητό, παραφρασμένο, χρησιμοποίησε και ο Τούρκος Πρόεδρος για να καταδείξει τη σημασία των εκλογών. Λαμβάνοντας υπόψη κανείς κατά πρώτον ότι στην Πόλη ζουν 10 περίπου από τα 58 σχεδόν εκατομμύρια ψηφοφόρων και κατά δεύτερον το μέγεθος της οικονομίας του προϋπολογισμού της πόλης που αγγίζει τα 7,7 δισεκατομμύρια δολάρια ή το 27% του συνολικού προϋπολογισμού της χώρας, θα διαπιστώσει ότι το ίδιο ρητό ισχύει και σήμερα. Ένας τρίτος παράγοντας που αναδεικνύει τη σημασία της Κωνσταντινούπολης είναι το γεγονός ότι πολλοί πολιτικοί άρχισαν την καριέρα τους στην Κωνσταντινούπολη, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον ίδιο τον Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, του οποίου η ενεργή ανάμειξη με τα πολιτικά ξεκίνησε το 1976, ως πρόεδρος της οργάνωσης νεολαίας του κόμματος Εθνικής Σωτηρίας. Το 1994 εξελέγη δήμαρχος της πόλης κι έκτοτε η πόλη βρισκόταν υπό τη διοίκηση συντηρητικών κομμάτων. Με αυτά τα δεδομένα και παρά το ότι ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν είχε αναμειχθεί ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία στην Κωνσταντινούπολη, ο υποψήφιος του ΑΚΡ δεν κατάφερε να εκλεγεί.

 

  1. Εκ πρώτης όψεως αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ως ψήφος αμφισβήτησης των πολιτικών του. Η σημασία του αποτελέσματος ενισχύεται ακόμα περισσότερο όταν ληφθεί υπόψη ότι το κυβερνών κόμμα έχει χάσει την πρωτεύουσα της χώρας, την Άγκυρα, καθώς και μια σειρά από μεγάλες πόλεις κατά μήκος των νότιων ακτογραμμών της χώρας. Αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί νίκη των δυνάμεων της αντιπολίτευσης στην Τουρκία. Συγκρίνοντας τις προηγούμενες δημοτικές εκλογές του 2014 καταγράφεται μια οριακή μείωση της εκλογικής δύναμης του κυβερνώντος κόμματος σε εθνικό επίπεδο.

Θα μπορούσε να λεχθεί ότι το αποτέλεσμα δεν αντανακλά κάποια σημαντική αλλαγή στο πολιτικό τοπίο της χώρας, σηματοδοτεί όμως την απαρχή μιας καμπής στην εξουσία του Ταγίπ Ερντογάν. Το αποτέλεσμα των εκλογών αναμφισβήτητα έχει επηρεαστεί από την οικονομική στασιμότητα στη χώρα, την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, την αυξανόμενη ανεργία και τον πληθωρισμό, ως αποτέλεσμα λανθασμένων χειρισμών της κυβέρνησης. Σημαντική είναι η στάση των νέων, ψηφοφόροι οι οποίοι αντιδρούν στον αυταρχισμό και την πολιτική που ακολουθείται. Σημαντικός παράγοντας στη διαμόρφωση του αποτελέσματος είναι και η τακτική που ακολούθησε το φιλοκουρδικό κόμμα HDP, το οποίο κατέβηκε αυτόνομα στις επαρχίες που έχει ισχυρή βάση και κέρδισε, ενώ συνεργάστηκε στις υπόλοιπες περιοχές με την αντιπολίτευση συμβάλλοντας στον καθορισμό του αποτελέσματος.

 

  1. Με δεδομένο ότι η επόμενη εκλογική διαδικασία στην Τουρκία θα είναι το 2023, η κυβέρνηση Ταγίπ Ερντογάν έχει μπροστά της ένα παράθυρο ευκαιρίας να προχωρήσει σε οικονομικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις και σε βελτίωση των σχέσεων της Τουρκίας με τις γείτονες χώρες προς όφελος της Τουρκίας. Κατά πόσον όμως ο Ταγίπ Ερντογάν θα ακολουθήσει αυτό το δρόμο ή θα προχωρήσει σε ενίσχυση του αυταρχικού καθεστώτος που διαμόρφωσε τα τελευταία χρόνια, μένει να το δείξει ο χρόνος.

 

  1. Κατά πόσο το αποτέλεσμα των εκλογών θα επηρεάσει τις προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, πρέπει να σημειωθεί ότι η πολιτική Ερντογάν στο Κυπριακό παραμένει σταθερή και στοχοπροσηλωμένη, ενώ δεν δείχνει να επηρεάζεται από τις όποιες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα. Σε αντίθεση με την αντιπολίτευση στην Τουρκία, η οποία ακολουθεί μια αυστηρά εθνικιστική γραμμή που θέλει το Κυπριακό να έχει λυθεί επί εδάφους το 1974 και η οποία δεν επιτρέπει την όποια συνδιαλλαγή. Κατά πόσο θα έχουν αποτέλεσμα οι προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών, αυτό δεν εξαρτάται μόνο από την Τουρκία και τον Ερντογάν, όπως υποστηρίζει η ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά και από τη στάση που θα επιδείξει τελικά η ελληνοκυπριακή πολιτική ελίτ, η οποία τον τελευταίο έναν και πλέον χρόνο ακολουθεί μια παρελκυστική πολιτική. Η μεγάλη πρόκληση είναι να απαντήσει στο ερώτημα του Ταγίπ Ερντογάν για το «ποια μορφή λύσης προκρίνει» και να επιδείξει την αναγκαία βούληση για την επίτευξή της.

Ιάκωβος Τσαγγάρης: Είναι νωρίς να λεχθεί ότι έχει εμφανιστεί η δύναμη που μπορεί να ανατρέψει τον Ερντογάν

  1. Η Κωνσταντινούπολη θεωρείται χωρίς καμία αμφιβολία η σημαντικότερη πόλη σε κάθε εκλογική αναμέτρηση στη χώρα. Είναι γι’ αυτό το λόγο που από την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας ο Ερντογάν δήλωνε ότι «πρέπει να κερδίσουμε την Κωνσταντινούπολη». Αναλυτές αναφέρουν ότι η Κωνσταντινούπολη, από την οποία υπολογίζεται ότι περνά καθημερινά ένας πληθυσμός της τάξης των 20.000.000, θρέφει την υπόλοιπη χώρα και ότι ακόμα και οι μισθοί των εργαζομένων σε ισλαμικές οργανώσεις που στηρίζουν το ΑΚΡ πληρώνονταν από τον δήμο της πόλης αυτής.

Η μάχη στους δήμους Κωνσταντινούπολης και Άγκυρας ήταν δικαίως στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και σε αυτές τις εκλογές, αφού η άνοδος των ισλαμιστών στην πολιτική ζωή της Τουρκίας άρχισε στις δημοτικές εκλογές του 1994, οπόταν το Κόμμα της Ευημερίας κέρδισε αυτές τις δύο μεγαλουπόλεις, οι οποίες μετά από 25 χρόνια πέρασαν στα χέρια της αντιπολίτευσης, γεγονός που δίνει την αίσθηση ότι η παντοκρατορία του Ερντογάν μπορεί να τερματιστεί. Κάποιοι μάλιστα προχωρούν ακόμα περισσότερο υποστηρίζοντας ότι άρχισε ήδη η αντίστροφη μέτρηση για κάτι τέτοιο.

 

  1. Η εμπλοκή του Ερντογάν ήταν εμφανής κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Όργωσε ολόκληρη τη χώρα, συμμετείχε σε πολλά συλλαλητήρια και με εθνικιστικό και διχαστικό λόγο προσπάθησε να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του κόμματός του, κατηγορώντας μάλιστα την αντιπολίτευση ότι μιλάει με τη γλώσσα των εχθρών της Τουρκίας. Η ήττα του ΑΚΡ στις τρεις μεγάλες πόλεις αποτέλεσε σίγουρα πλήγμα για τον Ερντογάν και άρχισε να σείεται η γη κάτω από τα πόδια του, αλλά ακόμα είναι νωρίς να λεχθεί ότι έχει εμφανιστεί η δύναμη που μπορεί να τον ανατρέψει. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στις εκλογές της περασμένης Κυριακής το ΑΚΡ εξασφάλισε και πάλι τα υψηλότερα ποσοστά (44,32%) και μαζί με τον εταίρο του στη Συμμαχία της Δημοκρατίας έφτασαν στο 51,63%.

 

  1. Σίγουρα άρχισε να διαλύεται η εντύπωση ότι το ΑΚΡ και ο Ερντογάν είναι ανίκητοι σε εκλογές. Η πραγματοποίηση της προσδοκίας της αντιπολίτευσης για άνοδο στην εξουσία πιθανόν να καταστεί πιο εφικτή σε περίπτωση που επαληθευτούν οι δημοσιογραφικές πληροφορίες ότι το ΑΚΡ θα διασπαστεί χάνοντας σημαντικά στελέχη, όπως οι Αμπντουλλάχ Γκιουλ, Αχμέτ Νταβούτογλου και Αλί Μπαμπατζάν, που ετοιμάζονται να εξαγγείλουν τη δημιουργία νέου κόμματος. Πάντως, ακόμα και αν οι πληροφορίες επαληθευτούν, δεν είναι καθόλου βέβαιο πως αυτό από μόνο του είναι ικανό να κλονίσει την εξουσία των ισλαμιστών, χωρίς να υπάρξει κάποια άλλη συγκλονιστική εξέλιξη.

Άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνιέται  το πολιτικό κλίμα τρομοκρατίας, δικτατορίας και φίμωσης της αντίθετης άποψης που επικρατεί στη χώρα, καθώς και ο απόλυτος έλεγχος που ασκεί ο Ερντογάν στη δικαστική εξουσία, στα ΜΜΕ και γενικά σε όλους τους τομείς. Όμως φαίνεται ότι αυτή η καταπίεση, σε συνδυασμό με τη δεινή οικονομική κατάσταση του λαού, είχε ως αποτέλεσμα τη στήριξη των Κούρδων προς τους υποψηφίους της αντιπολίτευσης στις μεγάλες πόλεις και την ήττα των ισλαμιστών μετά από πολλά χρόνια στους εν λόγω δήμους. Το ζητούμενο είναι αν η ετερόκλιτη αυτή συμμαχία θα συνεχιστεί και σε πιθανές πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές για ανατροπή του καθεστώτος Ερντογάν.

 

  1. Ούτως ή άλλως οι εκλογές αυτές προκάλεσαν κάποια στασιμότητα στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και επομένως έχουν ήδη επηρεάσει αρνητικά, με δεδομένο ότι ο χρόνος που περνά λειτουργεί ενάντια στην εξεύρεση λύσης. Το αποτέλεσμα των εκλογών δεν αναμένεται να επηρεάσει την επανέναρξη των συνομιλιών. Ο Ερντογάν εξακολουθεί να διατηρεί τα εκλογικά του ποσοστά και τη δύναμή του στην Εθνοσυνέλευση και να είναι ο κυρίαρχος του παιχνιδιού στο εσωτερικό της χώρας. Εξάλλου, οι θέσεις και των δύο κύριων κομματικών συνασπισμών θεωρούνται εξίσου εθνικιστικές και ακραίες στο Κυπριακό, το οποίο θεωρείται απ’ όλους εθνική υπόθεση και ως εκ τούτου έτυχε άγριας πολιτικής εκμετάλλευσης κατά την πρόσφατη προεκλογική εκστρατεία. Με το υφιστάμενο πολιτικό σκηνικό στην Τουρκία φαίνεται πολύ δύσκολος ο τερματισμός της προβολής μαξιμαλιστικών αξιώσεων από την τουρκική πλευρά. Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι ο ίδιος ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν πρέπει να αναμένεται εξέλιξη για το θέμα μέχρι τον Ιούνιο.

Άννα Ανδρέου:

Η πολιτική σταθερότητα επιτρέπει στην τουρκική κυβέρνηση να επικεντρωθεί στην εξωτερική της πολιτική

  1. Δεν ισχύει αυτή τη στιγμή το «όποιος κερδίζει την Κωνσταντινούπολη κερδίζει και την Τουρκία», το οποίο συνηθίζουν να λένε οι Τούρκοι πολιτικοί αλλά και ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος. Και ο λόγος είναι ότι τον δήμο μπορεί να τον κέρδισε η αντιπολίτευση, ωστόσο αυτή τη στιγμή την επικράτεια της χώρας την κερδίζει το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ. Ενώ δηλαδή τους πιο σημαντικούς δήμους, συμπεριλαμβανομένης της Κωνσταντινούπολης, την κέρδισε το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ κατάφερε να πάρει ένα μεγάλο ποσοστό στην επικράτεια (44%) που δεν θεωρείται σημαντική πτώση των ποσοστών του, δεδομένης μάλιστα και της οικονομικής κρίσης στη χώρα. Επίσης μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά οι πολίτες ψήφισαν άλλο κόμμα για πρόεδρο του μητροπολιτικού δήμου και άλλο για δημοτικούς συμβούλους.

 

  1. Η εκτίμηση είναι πως το γεγονός ότι ο Ταγίπ Ερντογάν πήρε στους ώμους του όλη την προεκλογική εκστρατεία, δίνοντας μάλιστα χαρακτήρα εθνικών εκλογών, ήταν αυτό που βοήθησε το κόμμα του να διατηρήσει υψηλό ποσοστό στην επικράτεια. Σε όλη την Τουρκία πραγματοποίησε 102 προεκλογικές συγκεντρώσεις, αντίθετα με τους υπόλοιπους αρχηγούς κομμάτων που ούτε τις μισές προεκλογικές συγκεντρώσεις δεν πραγματοποίησαν. Ο Ταγίπ Ερντογάν είναι μια προσωπικότητα που εξακολουθεί να έχει απήχηση στις απλές λαϊκές μάζες της χώρας.

 

  1. Το αποτέλεσμα των εκλογών εκλαμβάνεται από το κυβερνών κόμμα ως μήνυμα ότι έχει πάρει ανανέωση της εμπιστοσύνης του λαού για διακυβέρνηση της χώρας. Προστίθεται όμως ένα «αλλά», το οποίο ήδη το κυβερνών κόμμα άρχισε να μελετά από το Α μέχρι το Ω για να δει ποιες αλλαγές χρειάζονται να γίνουν. Επομένως, το πρώτο που πρέπει να αναμένεται είναι η ολοκλήρωση της μελέτης αυτής για να διαφανεί τι πρέπει να αλλάξει και πώς. Αναμένεται ο Ταγίπ Ερντογάν να επικεντρωθεί στα θέματα της οικονομίας, πρωτίστως, αλλά και να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές και επιπλέον δεν αποκλείεται να υπάρξει και μίνι ανασχηματισμός. Πάντως και στην αντιπολίτευση αναμένονται εξελίξεις, καθώς θα έχει μια τελευταία ευκαιρία να δοκιμαστεί στους δήμους και να αποδείξει ότι μπορεί και να κυβερνήσει. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος πριν την υποψηφιότητά του ήταν ένα άγνωστο πρόσωπο στην Τουρκία, αναδεικνύεται σε νέο αστέρι και δεν αποκλείεται να είναι ο διάδοχος του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, αν και αυτό δεν αναμένεται να γίνει πολύ σύντομα λόγω της απροθυμίας Κιλιτσντάρογλου να αφήσει την προεδρία του κόμματος.

 

  1. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι για 4,5 χρόνια δεν θα υπάρξουν εκλογές στην Τουρκία, καθώς πλέον κανείς δεν ζητάει πρόωρες εκλογές, είναι θετικό για το Κυπριακό. Η πολιτική σταθερότητα επιτρέπει στην τουρκική κυβέρνηση να επικεντρωθεί στην εξωτερική της πολιτική λαμβάνοντας αποφάσεις που μέσω προεκλογικών περιόδων δύσκολα λαμβάνονται. Σημαντικό είναι και το ότι η κυβέρνηση φαίνεται να λαμβάνει μηνύματα αλλαγής από τον λαό, αν και είναι νωρίς ακόμη να διακριβωθεί προς τα πού θα κινηθεί η κυβέρνηση και ποιες αλλαγές θα κάνει. Ωστόσο οι εκλογές αυτές έδειξαν και ότι οι συμμαχίες μεταξύ των κομμάτων θα συνεχιστούν, ότι σύμμαχος του Τούρκου Προέδρου θα εξακολουθήσει να είναι το ακροδεξιό κόμμα ΜΗΡ, το οποίο έχει σκληρές θέσεις για το Κυπριακό και αντιτίθεται σε λύση. Υπάρχει όμως και η εκτίμηση ότι ο Ταγίπ Ερντογάν στα μεγάλα θέματα μπορεί να προχωρεί αγνοώντας το ακροδεξιό κόμμα, παρά τη συμμαχία τους.

Μας έχεις Like στο Facebook ;