Του Μιχάλη Κρονίδη*

Η χρηµατοπιστωτική σταθερότητα περιβάλλεται από πολλές προκλήσεις. Είναι γεγονός ότι η οικονοµική ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων έχει µετριάσει τους κινδύνους στον ευρωπαϊκό, αλλά και στον εγχώριο χρηµατοπιστωτικό τοµέα. Παραµένουν όµως σηµαντικές προκλήσεις που θα πρέπει να τύχουν αντιµετώπισης. Μια από αυτές είναι και η µηδενική ή/και χαµηλή κερδοφορία των τραπεζών.

Γιατί όµως η κερδοφορία των τραπεζών είναι σηµαντική; Πρώτιστα γιατί τα αδιανέµητα κέρδη είναι µια σηµαντική πηγή κεφαλαίων που επιτρέπει στις τράπεζες να αυξήσουν και να ενδυναµώσουν το κεφαλαιακό απόθεµα έτσι ώστε να µπορούν να απορροφήσουν ζηµιές. Επιπλέον, το κεφαλαιακό απόθεµα εξασφαλίζει τη δυνατότητα της τράπεζας να προσφέρει χρηµατοοικονοµικές και τραπεζικές υπηρεσίες στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις, ακόµα και σε περιόδους οικονοµικής αστάθειας και επιβράδυνσης.


Η κερδοφορία των τραπεζών, σε ευρωπαϊκό αλλά και εγχώριο επίπεδο, παρουσιάζεται αδύναµη και αυτό οφείλεται, ανάµεσα σε άλλα, σε τρεις παράγοντες που σχετίζονται µε την κυκλικότητα της οικονοµίας, το κόστος εργασιών και τον ανταγωνισµό.

Ο 1ος παράγοντας που επηρέασε την κερδοφορία συνδέεται µε την κυκλικότητα της οικονοµίας. Η οικονοµική επιβράδυνση ή/και ύφεση, όπως συνέβη στην Κύπρο, επέφερε µείωση της οικονοµικής δραστηριότητας και της ζήτησης τραπεζικών υπηρεσιών. Επιπλέον, επιδείνωσε την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων των τραπεζών, κυρίως των δανείων, λόγω της ραγδαίας αύξησης των µη εξυπηρετούµενων δανείων. Η ανάγκη δηµιουργίας προβλέψεων έναντι των δανείων αυτών είχε ως αποτέλεσµα τη µείωση της κερδοφορίας των τραπεζών.

Ο 2ος παράγοντας που επηρέασε την κερδοφορία των τραπεζών συνδέεται µε την αύξηση στο κόστος λειτουργίας και στο κόστος χρηµατοδότησης. Η αύξηση των λειτουργικών δαπανών σε σχέση µε τον κύκλο εργασιών επέφερε µείωση της κερδοφορίας αφού η µείωση των εσόδων δεν αντισταθµίστηκε µε αντίστοιχη µείωση των δαπανών. Ειδικά στην Κύπρο, παρατηρείται πολύ µεγάλος αριθµός υποκαταστηµάτων και µεγάλος αριθµός προσωπικού. Η τεχνολογία προσφέρει µια διέξοδο και έναν τρόπο µείωσης των εξόδων και αύξησης της αποδοτικότητας µέσω της παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής τραπεζικής. Πέραν του κόστους λειτουργίας, η κερδοφορία των τραπεζών επηρεάστηκε και από την αύξηση του κόστους χρηµατοδότησης εξαιτίας της προσαρµογής στο νέο ρυθµιστικό και εποπτικό πλαίσιο που προέκυψε µετά τη χρηµατοπιστωτική κρίση.

Ο 3ος παράγοντας που επηρέασε την κερδοφορία των τραπεζών συνδέεται µε την αύξηση του ανταγωνισµού που προήλθε από καινοτόµες εταιρείες τεχνολογίας (γνωστές µε τον όρο FinTech) και από χρηµατοδοτικές εταιρείες εκτός του τραπεζικού τοµέα.

Η επιθυµία των καταναλωτών για πρόσβαση σε ασύρµατες υπηρεσίες ώθησε τις τράπεζες να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες ώστε να διαφυλάξουν τη ροή εσόδων από τέτοιες υπηρεσίες, αλλά και το µερίδιο που κατέχουν στην αγορά. Επίσης, η προσφορά παροχής χρηµατοδότησης/δανείων σε καταναλωτές και επιχειρήσεις από µη-τραπεζικά ιδρύµατα έχει αυξήσει τον ανταγωνισµό στην αγορά. Συνεπεία αυτού, οι τράπεζες αναγκάστηκαν να µεταβάλουν το επιχειρηµατικό τους µοντέλο ώστε να προσαρµοστούν στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον και να γίνουν πιο αποδοτικές και αποτελεσµατικές.

Συνοψίζοντας, η χρηµατοπιστωτική σταθερότητα δεν επιτυγχάνεται χωρίς την ύπαρξη κερδοφόρων τραπεζών. Η µηδενική ή/και χαµηλή κερδοφορία είναι παράγοντας που επηρεάζει και επιδρά αρνητικά στο στόχο επίτευξης χρηµατοπιστωτικής σταθερότητας. Είναι σηµαντικό να επικρατήσουν συνθήκες που θα επιτρέψουν στις τράπεζες να διαχειριστούν ορθολογιστικά τους κύριους παράγοντες που επηρεάζουν και καθορίζουν την κερδοφορία τους.

*∆ιευθυντής, Σύνδεσµος Τραπεζών Κύπρου

Μας έχεις Like στο Facebook ;