Πυξίδα/ Ορίζοντας

Η βία έχει γένος. Και η εξουσία το ίδιο.

Παρακολουθώ εδώ και μέρες όσα λέγονται, προβάλλονται, συζητιούνται σε σχέση με όσα διαδραματίζονται με τις καταγγελίες στον χώρο του θέατρου.

Σκέφτομαι «φωναχτά» για λίγο…

Καταρχήν μου κάνει εντύπωση ότι αποφεύγεται o όρος «έμφυλη βία». Η βία έχει γένος. Και η εξουσία το ίδιο. Είναι σημαντικό, πιστεύω, να επικεντρωθούμε σε κάποια ερωτήματα. Ποιοι είναι οι κανόνες του παιχνιδιού; Πώς διαμορφώθηκαν; Προς όφελος ποιανού; Με ποια λογική, ποια συλλογιστική, με ποιες προτεραιότητες; Ποιοι μέσα σε αυτό το σύστημα που ζούμε επιβραβεύονται και ποιοι τιμωρούνται;

Η πατριαρχία είναι ένα σύστημα που βασίζεται -εξ ορισμού- στην ιεραρχία, τον ανταγωνισμό, τη βία και την καταπίεση.

Ζούμε σε μια κοινωνία που ο σεξισμός και ο μισογυνισμός είναι βαθιά εσωτερικευμένοι. Ακόμα και γυναίκες που έχουν κακοποιηθεί σπεύδουν να δηλώσουν, με σχεδόν ένα αίσθημα ενοχής, «δεν είναι μόνο οι γυναίκες» για να μην χαρακτηριστούν υπερβολικές, «feminazi», διακατεχόμενες από «υπερβάλλοντα» φεμινισμό. Σαφώς και κακοποιούνται και άντρες, γιατί έτσι λειτουργεί το σύστημα καταπίεσης.

Και δεν εναπόκειται μόνο στον άνθρωπο. Εναπόκειται στο σύστημα. Η εξατομίκευση της ευθύνης δεν είναι νέα πρακτική, είναι σύμπτωμα του συστήματος. Κι ακόμα και σε περιπτώσεις που ηγείται γυναίκα ενός οργανισμού, η αλήθεια είναι ότι ηγείται ενός συστήματος που νοσεί βαθιά.  Για να μη θίξουμε το θέμα της διαθεματικότητας, δηλαδή ποια είναι αυτή η γυναίκα που ηγείται, από ποια κοινωνικό-οικονομική τάξη, εθνότητα, με ποιο σεξουαλικό προσανατολισμό, καθεστώς αναπηρίας κλπ.

Η πατριαρχική αντίληψη της εξουσίας η οποία μπορεί να καταπιέζει, να ταπεινώνει, να εκμηδενίζει στο όνομα ενός «Θεού», ενός «Πατέρα των Τεχνών» ή «Καλλιτέχνη» και που με εφαλτήριο τη θέση που κατέχει και την ασυλία που του παρέχει η «ιδιοφυΐα», το «ταλέντο», η «οξύνοια», η «ιδιομορφία» του φτάνει να  ισοπεδώνει, να προσβάλλει, να κακοποιεί δεν είναι  δυνατόν να θεωρείται  δικαιολογημένη. Η ιδιοφυΐα δεν κανονικοποιεί τη βία. Η βία δεν είναι εκκεντρικότητα. Είναι έγκλημα.  Αυτή η εξάσκηση βίας που χρόνια τώρα διαθλάται μέσα από το παραμορφωτικό πρίσμα της «υψηλής τέχνης» και των “μεγάλων καλλιτεχνών» οφείλει να εκλείψει. Το θέατρο δεν είναι χώρος ψυχοθεραπείας. Είναι χώρος δημιουργίας.

Και ναι ίσως το σοκ είναι μεγαλύτερο γιατί θεωρούμε ότι το θέατρο, ως χώρος τέχνης, διακατέχεται από τις αξίες που διατείνεται ότι ποιεί: το ήθος, την ευγένεια, την ενσυναίσθηση. Και ναι «αυτά» συμβαίνουν και σε άλλους χώρους. Αλλά το θέατρο δεν είναι σαν όλους τους χώρους. Το εργαλείο της/του ηθοποιού είναι το σώμα της/του. Ο βαθμός ευαλωτότητας είναι μεγάλος. Και ο βαθμός ευαισθησίας που χρειάζεται μεγαλύτερος.

Χρειαζόμαστε Παιδεία, Γνώση, Ενημέρωση. Υπάρχει δυστυχώς φοβερή άγνοια και αμηχανία σε σχέση με τα θέματα βίας και κακοποίησης. Και με τα θέματα φύλου γενικότερα. Είμαι αισιόδοξη όμως γιατί υπάρχει μια νέα γενιά που επιθυμεί και είναι πρόθυμη να δομήσει μια νέα κανονικότητα μακριά από ετικέτες, ταμπέλες, διακρίσεις, βασισμένη στην αποδοχή, την ισότητα, την αγάπη για την τέχνη. Και αν χρειάζεται να αποδημήσουμε ένα σύστημα που δεν λειτουργεί για να δομήσουμε ένα άλλο ας το κάνουμε. Κι αν χρειάζεται να αλλάξουμε τη γλώσσα και τις δομές της για να χωρέσει τη διαφορετικότητα να το κάνουμε. Let’s change normality.

Μαρία Ιόλη Καρολίδου

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.