Υπό τη …νο- Σια των δένδρων και των βουνών

 

Λέξεις κλειδιά

  • Επαρχία Λευκωσίας
  • 800 περίπου μόνιμοι κάτοικοι
  • Το σιάσμα των δύο βουνών
  • Κυκλικό μονοπάτι της φύσης
  • Μεταλλείο της Σιας
  • «Παράδοσης καλέσματα τζαι που την Σιαν εδέσματα»

 

Της Χριστίνας Γεωργίου

Την κοινότητα Σια τη συναντάει κάποιος ακολουθώντας τον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας – Λεμεσού και είναι η τελευταία κοινότητα της επαρχίας Λευκωσίας, στα όρια με τη Λάρνακα και τη Λεμεσό. Έχει γειτονικά χωριά τον Μαθιάτη και την Αλάμπρα και συνεχίζοντας προς τη Λεμεσό τον Κόρνο, τη Μοσφιλωτή και τα Πυργά που ανήκουν στην επαρχία Λάρνακας. Μπορεί κάποιος λοιπόν να τη συναντήσει περνώντας και το δρόμο προς Καλό Χωριό Λάρνακας και ακολουθώντας τις κοινότητες Αγία Άννα, Ψευδάς και Μοσφιλωτή.

Απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία και η άμεση πρόσβαση προς τις πόλεις Λευκωσία, Λεμεσό και Λάρνακα είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα για να κατοικεί κάποιος μόνιμα.  Συναντώντας τον κοινοτάρχη της Σιας, Σέργιο Μιχαήλ, μας ανέφερε χαρακτηριστικά ότι τα πευκώδη δέντρα που περιτριγυρίζουν την κοινότητα και η ηρεμία που προσφέρει το χωριό είναι λίγοι από τους λόγους που μπορεί να ζήσει κάποιος μόνιμα.

Η ονομασία της

Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, κατά τη διάρκεια των αραβικών επιδρομών, μεταξύ του 500 και 1500 μ.Χ., όπου οι έντονες λεηλασίες γίνονταν κυρίως στα παράλια και αργότερα προχωρούσαν προς το εσωτερικό μέχρι και την πρωτεύουσα για λεηλασίες και αρπαγές, λόγω του ότι το χωριό ήταν περιτριγυρισμένο από βουνά, ψηλά δέντρα και κυρίως από πυκνή βλάστηση οι επιδρομείς δεν το ανακάλυπταν. Η κοινότητα βρίσκεται μεταξύ δύο βουνών, του ΚΑΡΥ και του Ξυλιά, και από εκεί πήρε το όνομά της, από τη σκιά, τη νοσιά, από το σιάσμα των δέντρων και των βουνών.

Οι ομορφιές της Σιας

Στην κοινότητα υπάρχει ένα όμορφο μονοπάτι μελέτης της φύσης, το οποίο προσφέρει ξεκούραση ακούγοντας το πάφλασμα του ποταμού της κοινότητας, που βρίσκεται κάτω από μία ξύλινη κυρτή γέφυρα. Υπάρχουν παγκάκια σε διάφορα μέρη του μονοπατιού και μπορείς να συναντήσεις το ονομαζόμενο παλιομύλι, τον παλιό νερόμυλο της Σιας δηλαδή, και πολλά είδη θάμνων. Περπατώντας και ανηφορίζοντας το μονοπάτι φτάνει κανείς στον ΚΑΡΥ, στο βουνό που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά, το οποίο έχει μία πανοραμική εικόνα της Σιας και πολλών χωριών τής γύρω περιοχής. Πρόκειται για ένα κυκλικό μονοπάτι, με βαθμό δυσκολίας ελάχιστο και για να το περπατήσει κάποιος χρειάζεται περίπου 1 ώρα και 15 λεπτά.

Στη νότια πλευρά της Σιας βρίσκεται το βουνό Ξυλιάς από το οποίο μπορείς να δεις άλλα χωριά, όπως μας πληροφόρησε η κ. Γεωργία, κάτοικος της κοινότητας. «Βλέπεις μέχρι και το Κάβο Γκρέκο», είπε.

Οι παραδόσεις του χωριού

Η Σια μπορεί να χαρακτηριστεί και ως παραδοσιακό χωριό εφόσον αρκετές γυναίκες της κοινότητας φτιάχνουν και διατηρούν την παράδοση, τα ήθη και τα έθιμα με τις δικές τους μυρωδιές και γεύσεις. Μία από αυτές τις νοικοκυρές είναι η Γεωργία Παναγιώτου. Ένα από τα ξεχωριστά παρασκευάσματά της είναι το μαχαλεπί. Φτιάχνει, όπως μας είπε, μαχαλεπί του γαλάτου, του ροδοστεγμάτου και μαχαλεπί το οποίο το κρούζεις για να μυρίζει.  «Παίρνεις κανονικό μαχαλεπί και μετά βάζεις γάλα ζαχαρούχο.  Αν θες να το κάψεις, μπορείς να βάλεις ζάχαρη μέσα. Να το αφήσεις στη μαγείρισσα, να το ξύσεις και αργότερα να το βάλεις στα κουπάκια που θα το σερβίρεις», εξήγησε.

Η κ. Γεωργία εκτός από παραδοσιακή νοικοκυρά είναι και λάτρης της φύσης και του περπατήματος στα βουνά της Σιας. Πενήντα και περισσότερα χρόνια, όπως σημείωσε, εξερευνά και ανακαλύπτει σπουδαία πράγματα που προσφέρει η φύση στον κάθε άνθρωπο.  «Η έξοδός μου είναι στο δάσος.  Με ανακουφίζει. Προτιμώ πολλές φορές να πηγαίνω τρεισήμισι ώρες εκεί παρά να πηγαίνω κάπου αλλού», σημείωσε.

Με τη σειρά της η Ελένη Σωτηρίου ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι γυναίκες συνταξιούχες δραστηριοποιούνται στο σπίτι κρατώντας την παράδοση, φτιάχνοντας παραδοσιακά κουλούρια, ψωμιά, ακόμα και γλυκά του κουταλιού, εάν και εφόσον ολοκληρώσει τις καθημερινές υποχρεώσεις που έχει κάθε συνταξιούχος. Ακολουθεί την παράδοση, όπως είπε, και ακολουθεί τις συνταγές της μητέρας της.  «Την εποχή των γλυκών του κουταλιού, κυρίως, φτιάχνω πολλά γλυκά από φρούτα του χωριού, όπως γλυκό κιτρόμιλο, από το οποίο μπορείς να κάνεις κιτρομιλάδα».

Οι εκκλησίες της Σιας

Αναφορικά με τις εκκλησίες της κοινότητας, ο κύριος ναός είναι αφιερωμένος στην Παναγία της Χρυσελεούσας που βρίσκεται στο κέντρο ακριβώς της Σιας. Λίγο έξω από το χωριό, στα ανατολικά, πάνω σε μια βουνοπλαγιά υπάρχει το παρεκκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Πρόκειται για ένα τετράγωνο μικρό και κεραμιδοσκέπαστο εκκλησάκι το οποίο συνδυάζει το πράσινο, προκαλώντας την απόλυτη ηρεμία. Υπάρχουν ακόμα τα ξωκλήσια του Αγίου Προκοπίου, της Αγίας Ειρήνης της Χρυσοβαλάντου και του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Υπάρχει ακόμα και ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Σπηλεώτη. Κτισμένο το 1870, το ξωκλήσι βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό, στα βορειοανατολικά του, χωμένο στους αγρούς, δίπλα από τη σπηλιά όπου λέγεται ότι ο ίδιος ο Άγιος έσκαψε.

Στο μεταλλείο της Σιας

Πέραν από τις εκκλησίες, το μονοπάτι της φύσης, το παλιό μεσαιωνικό λουτρό, το οποίο συντηρείται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, και τα δρομάκια της κοινότητας, είναι επίσης γνωστό το μεταλλείο της Σιας, στο οποίο έπειτα από τις τοξικές απορροές του δημιουργήθηκε στο κέντρο της αποκάλυψης μια λίμνη με κόκκινο νερό σαν το κρασί, όπως επίσης διασώζεται μία γαλαρία.

Συναντήσαμε τον Ανδρέα Πισσία, εργάτη στο τότε Μεταλλείο Ανόρυξης Σιδεροπυρίτη και Χαλκού της Σιας. «Δύσκολη η ζωή εκεί μέσα», είπε χαρακτηριστικά. Ανέφερε ότι «ο μισθός για όσους δούλευαν κάτω από τη γη, όπως εμένα, ήταν 7 σελίνια και 3 ριάλια.  Εγώ έβαζα κάσιες, ήμουν ο πελεκάνος του. Τι ήταν οι κάσιες;  Ήταν κάτι κουττούτζια στρογγυλά 2,5 μέτρα.  Τα βάζαμε σε λάκκους και από πάνω είχε άλλο βολίτζι και επιάναμεν το και εκάμναμεν το ονομαζόμενο δόντι. Στα πλευρά περνούσαμε σανίθκια που περνούσαν σωλήνες δίπλα από τους λάκκους, όπως επίσης και σωλήνες του αέρα».

Ο κ. Ανδρέας ανέφερε ότι ανήλικοι που δούλευαν στο μεταλλείο, επιτρεπόταν να εργάζονται μόνο 6 ώρες και όλοι ανεξαιρέτως, όπως είπε χαρακτηριστικά, έπαιρναν νερό με το καππακλί και μία λάμπα ασετυλίνης.

Μεγάλη γιορτή, σήμερα, στη Σια

Σήμερα, στις 5 το απόγευμα, στη Σια, πραγματοποιείται το Φεστιβάλ με τίτλο «Παράδοσης καλέσματα τζαι που την Σιαν εδέσματα», σε συνεργασία με το Κοινοτικό Συμβούλιο και τον Χορευτικό Όμιλο Σιας της Αθλητικής Ένωσης Σιας, στο χώρο του αμφιθεάτρου της κοινότητας και όλα τα έσοδα θα δοθούν για φιλανθρωπικό σκοπό. Ο κοινοτάρχης Σέργιος Μιχαήλ ανέφερε χαρακτηριστικά στις «Πολύχρωμες Πτήσεις» ότι σκοπός του φεστιβάλ αυτού είναι να καθιερωθεί και να μην είναι μόνο μία ευκαιριακή εκδήλωση.  Θα προσφέρονται παραδοσιακά, τοπικά εδέσματα όπως μαχαλεπί και τραχανάς, σε συνδυασμό με καλλιτεχνικό πρόγραμμα από τον χορευτικό όμιλο Σιας και την ομάδα παραδοσιακού χορού «Ρύμβος».  Θα υπάρχει ακόμα έκθεση παλιών αντικειμένων, όπως επίσης επίδειξη παραδοσιακών επαγγελμάτων.

Ο Μιχαλάκης Πισσίας, πρόεδρος της Αθλητικής Ένωσης Σιας, ανέφερε ότι ο τίτλος που φέρει το φεστιβάλ «Παράδοσης καλέσματα τζαι που την Σιαν εδέσματα» δεν είναι καθόλου τυχαίος, γιατί στόχος τους, όπως είπε, είναι να μπλέξουν τα παιδιά τους σ’ αυτή την εκδήλωση, να παρασκευάσουν τα ίδια και να αγαπήσουν με τη σειρά τους την παράδοση.

Η Αθλητική Ένωση Σιας, εκτός από την αθλητική ομάδα διατηρεί και τμήματα χορού δραστηριοποιώντας πάνω από 60 ενήλικες και παιδιά της κοινότητας σε παραδοσιακά, μοντέρνα και χιπ-χοπ τμήματα.  Στην προσπάθειά τους, όπως σημείωσε ο κ. Πισσίας, να διατηρήσουν την παράδοση παρουσιάζονται σε εκδηλώσεις, προβάλλοντας χορούς της Κύπρου. Σήμερα στο φεστιβάλ της Σιας θα παρουσιαστούν, όπως είπε χαρακτηριστικά, παραδοσιακοί χοροί, γιατί θα είναι μία καθαρά κυπριακή παραδοσιακή εκδήλωση.

 

ΕΝΘΕΤΑΚΙ

Αποχαιρετιστήριο

Με το οδοιπορικό στη Σια κλείνει ο κύκλος των «Πολύχρωμων Πτήσεων». Οι πτήσεις ήταν ένα ταξίδι ζωής γεμάτο εμπειρίες, γνώσεις, γνωριμία με τον κόσμο της υπαίθρου και όχι μόνο. Ένα ταξίδι στις ομορφιές της Κύπρου και στις παραδόσεις της. Ένα μονάχα έχω να πω κλείνοντας: Να ταξιδεύετε, να αγκαλιάζετε την Κύπρο μας, να εξερευνάτε, να σκαλίζετε το κάθε τι και να απολαμβάνετε την κάθε στιγμή σας. Να είστε καλά και να χαμογελάτε!

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.