Ζωντανή η τέχνη του Φυθκιώτικου

Με συντροφιά τον αργαλειό εδώ και δεκαετίες η υφάντρα Ειρήνη Δημητρίου Διομήδους

 Της Νίκης Κουλέρμου


Κατεβάστε το  Dialogos App
Apple | Android | Huawei



«Όσον τζιαι φτάσαν τα πόθκια μου στον αργαλειό εμπήκα μέσα… Μέχρι σήμερα η βούφα εν η συντροφκιά μου».

Στην καρδιά του χωριού Φύτη, της επαρ­χίας Πάφου, βρήκαμε την κα Ειρήνη Δημη­τρίου Διομήδους να υφαίνει στον αργαλειό… Ως να βρεθήκαμε σε μια άλλη εποχή όπου οι γυναίκες ύφαιναν τα δικά τους ρούχα και τα προικιά… Μαζί με τις κόρες της και όσους έχουν όρεξη να μάθουν να υφαίνουν η κα Ει­ρήνη στα 80 της χρόνια έχει τη ζωντάνια και τον ενθουσιασμό μιας νεαρής δασκάλας που μπορεί να διδάξει και να μεταλαμπαδεύσει όλα τα μυστικά της τέχνης του υφαντού.

Στο μουσείο-κατάστημα των παραδοσια­κών Φυθκιώτικων η κα Ειρήνη διαθέτει τρεις συνολικά αργαλειούς… Η κα Ειρήνη υπήρ­ξε για σειρά ετών εκπαιδεύτρια στα επιμορ­φωτικά προγράμματα του Υπουργείου Παι­δείας και Πολιτισμού, ενώ έχει παρουσιάσει σε ειδικές εκθέσεις δείγματα της δουλειάς της σε Λευκωσία και Πάφο. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να την επισκεφθούν στο δικό της χώρο εργαστήρι-έκθεση Φυθκιώτικου Υφα­ντού στο χωριό Φύτη, ή ακόμα και να δουν έργα της μέσω του προσωπικού της χρονολό­γιου στο Facebook: Ειρήνης ΈργΑλλιώς: τηλ. 00357-99-148183, 00357-97-729716.

Fithkiotiko1

Τα κεντήματα του αργαλειού της Φύ­της με τον τίτλο «Φυθκιώτικα» έχουν εντα­χθεί στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστι­κής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Από τη συ­γκεκριμένη ιστοσελίδα πληροφορούμαστε ότι το συγκεκριμένο είδος υφαντού αναπτύχθη­κε στην επαρχία Πάφου, με κεντρικό χωριό τη Φύτη, το κυριότερο κέντρο υφαντικής της επαρχίας, απ’ όπου πήρε και το όνομά του το υφαντό. Μέχρι το 1970 ύφαιναν και στα γει­τονικά χωριά Λάσα, Σίμου, Δρύμου, Δρυνιά, Γιόλου, Στατό, Χούλου, Πολέμι, Άγιο Δημη­τριανό και αλλού. Σήμερα το φυθκιώτικο συ­νεχίζεται κυρίως από τις λιγοστές Φυτιώτισ­σες που ζουν στην κοινότητα της Φύτης και από γυναίκες που μετοίκησαν μετά το γάμο τους ή για άλλους λόγους στη Λευκωσία και την Πάφο, κι από υφάντρες που εκπαιδεύο­νται από την Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτε­χνίας και διαθέτουν την παραγωγή τους στην Υπηρεσία.

Η κα Ειρήνη τουλάχιστον έχει ευτυχήσει να εκπαιδεύσει όλες τις θυγατέρες της στην τέχνη του υφαντού και μια από αυτές είναι συνεχώς δίπλα της, έτοιμη να συνεχίσει την παράδοση.

Το φυθκιώτικο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κεντήματα του αργαλειού της κυ­πριακής υπαίθρου και ανήκει στην κατηγο­ρία των παλαιότερων χειροτεχνημάτων του τόπου μας. Ανάγεται στη μεσαιωνική περίο­δο της Κύπρου (12ος-16ος αιώνα). Κύριο χα­ρακτηριστικό των υφαντών αυτών είναι ότι η υφάντρα δημιουργεί ανάγλυφα χρωματιστά σχέδια σε ποικίλα γεωμετρικά μοτίβα, περνώ­ντας τα νήματα με τα δάκτυλά της ή με το μακούτζιν (σαΐττα). Τα διακοσμητικά θέματα δημιουργούνται με τη μετρημένη εναλλαγή, σύμφωνα με το σχέδιο, χρωματιστών δεσμών κλωστών. Η υφάντρα χρησιμοποιεί ειδικό πα­ραδοσιακό αργαλειό, τον οποίο κατασκεύαζαν μάστορες της περιοχής. Τα έργα που φιλοτε­χνούσαν οι υφάντρες ονομάζονταν πλουμι­στά της βούφας και τα σχέδιά τους πλουμιά.

Fithkiotiko3

Τα μοτίβα που δημιουργούνται στον αργα­λειό θυμίζουν μοτίβα της αρχαίας κυπριακής αγγειοπλαστικής αλλά τα ονόματα που τους έδιναν σχετίζονταν με αντικείμενα και πα­ραστάσεις της καθημερινής ζωής των κατοί­κων όπως: οι φοινικούδες, τα ανθρωπούδκια, οι κορούες, το παπούτσι του δασκάλου, τα σταυρούθκια και άλλα. Στο τέλος κάθε πλου­μιού υπήρχαν τα κρόσια με τα φλοκκούθκια, άσπρα ή χρωματιστά, που δένονταν στο χέρι. Τέλος, ένα άλλο χαρακτηριστικό των φυθ­κιώτικων είναι ότι έχουν καλή και ανάποδη πλευρά.

Με τέτοια υφαντά είναι στολισμένοι οι τοί­χοι και τα τραπέζια και ένα παραδοσιακό κρε­βάτι στο μουσείο της κας Ειρήνης Δημητρί­ου Διομήδους.

Fithkiotiko2

Αν και τα φυθκιώτικα χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά σε είδη οικιακού ρουχισμού, όπως σεντόνια, ιχράμια, μαντηλιές, τραπε­ζομαντηλιές κ.ά., σήμερα αποτελούν πηγή έμπνευσης για νέους δημιουργούς και αξι­οποιούνται σε αντικείμενα που ανταποκρί­νονται στις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώ­που. Τέτοια αντικείμενα είναι οι γυναικείες τσάντες, τα μαξιλαράκια και πολλά άλλα που μπορούν να προσφερθούν και ως δώρα για αγαπημένα πρόσωπα. Σύμφωνα με την ιστο­σελίδα της ΟΥΝΕΣΚΟ, αν και δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για το πότε αναπτύχθηκε η τέχνη αυτή, σύμφωνα με τον Γάλλο Μas Latrie, η τέχνη της υφαντικής παρουσίασε ιδιαίτερη ακμή κατά τον Μεσαίωνα, κυρίως την εποχή των Λουζινιανών (1192-1489) και η Φύτη αναφέρεται στον κατάλογο των φέ­ουδων των Λουζινιάν. Αργότερα, η κα Lewis στο βιβλίο της με τίτλο A Lady’s impressions of Cyprus in 1893, γράφει με ενθουσιασμό για τα εξαίρετα αυτά είδη χειροτεχνίας της Φύτης και της γύρω περιοχής.

Σχόλια θαυμασμού για την τέχνη του υφα­ντού θα βρει κανείς από ξένους επισκέπτες του μουσείου-καταστήματος που διαθέτει η κα Ειρήνη στη Φύτη και στην ιστοσελίδα της στο Facebook: Ειρήνης ΈργΑλλιώς

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.